Değerleme Bandı

Ne işe yarar

Değerleme Bandı, bir hissenin çarpanını başka hisselerle değil kendi geçmişiyle karşılaştırır. Bugünkü F/K, geçmişte görülen F/K değerlerinin arasında en ucuz günden en pahalı güne uzanan bir çizgide nereye düşüyor sorusuna yanıt verir. Sayfada üç ayrı iş görülür. Birincisi, fiyat grafiğinin arkasına çarpanın geçmişteki dağılımını fiyata çevirip bir bant olarak çizer; bu bant her günün kendi temel verisiyle (on iki aylık kâr ya da defter değeri) yeniden hesaplandığı için yatay değil, zamanla değişen bir şekildir. İkincisi, son dönemde fiyatın neden değiştiğini üç terime böler: kâr değişimi, çarpan değişimi ve varsa bedelli veya bedelsiz gibi pay sayısı değişimi. Üçüncüsü, beş çarpanın her birinin kendi geçmişindeki yerini yüzdelik çubuklarıyla gösterir. Sayfa skor ya da sinyal üretmez, hedef fiyat vermez; yalnız ölçülen geçmişi ve bugünkü konumu gösterir.

Ne zaman açarsın

• Bir hissenin pahalı ya da ucuz göründüğünü hissediyorsan ve bunun kendi geçmişine göre gerçekten öyle olup olmadığını görmek istediğinde
• Fiyat yükseldiğinde bunun şirketin kârının artmasından mı yoksa yatırımcıların aynı kâra daha yüksek çarpan ödemesinden mi geldiğini ayırt etmek istediğinde
• Temel Analiz sayfasında çarpan yüzdeliklerini gördükten sonra bant ve ayrıştırma ayrıntısına inmek istediğinde
• Bir hissenin çarpanının geçmişin uç noktalarına yakın bir yerde durup durmadığını kontrol etmek istediğinde

Nasıl kullanılır

1. Değerleme Bandı menüsünden hisse listesini aç ve incelemek istediğin hissenin koduna tıkla; listede süzgeç ya da arama yoktur, kodlar alfabetik sıralı düz bağlantılardır. Temel Analiz sayfasındaki Değerleme Bandı kartının altındaki bağlantı da aynı hisse sayfasına götürür.
2. Başlığın yanındaki VERİ rozetinden çarpan verisinin hangi güne ait olduğunu oku; veri haftada bir yenilenir, rozet geride kalmışsa uyarı rengine döner.
3. Başlığın altındaki şeritten çarpan serisinin hangi tarihten hangi tarihe kaç gün uzandığını oku; kartlardaki süre ifadeleri bu ölçülmüş uzunluktan gelir.
4. Fiyat ve çarpan bandı kartındaki grafikte kalın çizgiyi fiyat, mavi gölgeli şekli çarpan bandı olarak oku; fiyatın bandın içinde, altında ya da üstünde olduğuna bak. Eksen logaritmiktir: eşit yükseklik eşit yüzde değişim demektir.
5. Grafiğin sağ kenarındaki P90, medyan ve P10 etiketlerinden bandın bugünkü değerlerini oku; grafiğin altındaki notu, bandın hedef fiyat olmadığını hatırlamak için mutlaka oku.
6. Fiyat neden değişti kartında fiyat değişiminin kâr etkisi ile çarpan etkisi arasında nasıl bölündüğüne bak; çubuklardan hangisinin daha uzun olduğu değişimin ana kaynağıdır.
7. Çarpanların kendi geçmişindeki yeri kartında her çarpanın işaretinin çubuğun neresine düştüğünü oku; sola yakın ucuz, sağa yakın pahalı günlere yakındır.
8. Sayfanın altındaki Okuma kartındaki üç kural tabanlı cümleyi oku ve en alttaki yasal uyarıyı gözden geçir.

Ekranı okuma

VERİ rozeti

Hissenin çarpan verisinin ait olduğu son günü 'VERİ: gün.ay.yıl' olarak gösterir. Çarpan verisi haftalık yenilendiği için rozet, hissenin son günü tüm hisselerin en yeni çarpan gününden bir haftadan fazla geride kalınca 'GECİKMİŞ' notuyla uyarı rengine döner.

Hisse listesi

Değerleme Bandı menü öğesinin açtığı sayfa: kısa bir giriş ve 'Hisse seç · N hisse' kartı. Hisse kodları alfabetik sıralı düz bağlantılardır; tıklayınca o hissenin Değerleme Bandı sayfası açılır. Listede arama ya da süzgeç yoktur.

Veri yok kartı

Seçilen hissenin çarpan geçmişi bulunamazsa 'Bu hisse için çarpan geçmişi bulunamadı' yazar; hisse henüz kapsamda olmayabilir.

Seri şeridi

Başlığın altındaki tek satır: çarpan serisinin başlangıç ve bitiş tarihi, toplam gün sayısı ve hisse listesine dönen bağlantı. Buradaki gün sayısı kartlardaki süre ifadelerinin kaynağıdır; sayfa sabit bir süre iddia etmez.

Fiyat çizgisi

Kalın, açık renkli çizgi hissenin fiyat serisidir. Dikey eksen logaritmiktir, bu yüzden düşük fiyatlı bir hissede ve yüksek fiyatlı bir hissede aynı yüzde hareket aynı yüksekliğe denk gelir. Çizginin sonundaki halka en son değerdir.

Bant (mavi gölgeli şekil)

Çarpanın geçmişteki P10 ile P90 düzeylerini (P10: çarpanın geçmiş günlerinin yüzde onunda altında kaldığı düzey, P90: yüzde doksanında altında kaldığı düzey), her günün kendi temel verisiyle çarpıp fiyata çevirir: alt kenar P10, üst kenar P90. Şekil zamanla değişir çünkü kâr ya da defter değeri değişir; yatay bir kutu değildir. Bant için F/K kullanılır, F/K bugün tanımsızsa PD/DD'ye geçilir; hangisinin kullanıldığı lejantta yazılıdır.

Kesikli çizgi

Çarpanın medyanının ima ettiği fiyat: çarpan her zamanki orta düzeyinde olsaydı, o günün kârıyla fiyat ne olurdu. Hedef değil, karşılaştırma çizgisidir.

Sağ kenar etiketleri

P90, medyan ve P10 etiketleri bandın bugünkü fiyat karşılığıdır; değerler dizinin son noktasıyla aynıdır.

Zarar dönemi bandı

Grafikte soluk kırmızı dikey şerit: şirketin zarar yazdığı, dolayısıyla F/K'nın tanımsız olduğu günler. Bu günler yüzdelik hesabına girmez; şerit yalnız zarar dönemi varsa çizilir ve lejantta anlatılır.

Bant çizilemedi notu

Bant için gereken çarpan tanımsızsa, kâr ya da defter değeri pozitif değilse ya da gün bazlı bant serisi yoksa grafik bandı çizmez ve nedenini yazar. Sessizce yatay bir banda geri dönülmez.

Fiyat neden değişti

Kartın başlığı ölçülen pencereyi yazar: yaklaşık bir yıla denk geliyorsa Son bir yılda, kısa bir seride Son N günde. Fiyat değişimi, aşağıdaki terimlerin logaritmik toplamıdır.

Kâr etkisi

Şirketin on iki aylık kârındaki değişimin fiyata yansıyan kısmı. Yeşil çubuk kâr artışını, kırmızı çubuk düşüşünü gösterir. Sağdaki yüzde karşılık gelen değişimdir.

Çarpan etkisi

Piyasanın aynı kâra ödediği çarpandaki (burada F/K) değişimin fiyata yansıyan kısmı. Fiyat kâr artmadan yükseldiyse fark bu satırda görünür.

Sermaye etkisi

Bedelli, bedelsiz gibi pay sayısı değişimlerinin fiyata yansıyan kısmı. Yalnız sıfırdan farklıysa görünür; olmayan bir sermaye olayı için boş satır çizilmez.

Ayrıştırma gösterilmiyor notu

Pencerenin bir ucunda F/K tanımsızsa, yani zarar dönemi ya da eksik kâr verisi varsa, neden değişti iddiası kurulmaz ve bunu söyleyen bir not çıkar. Yaklaşık bir ayrıştırma yanlış bir neden sunacağı için hiç gösterilmez.

Yüzdelik çubuğu

Beş çarpan için ayrı satır: F/K (fiyat/kâr), PD/DD (piyasa değeri/defter değeri), PD/EFK (piyasa değeri/esas faaliyet kârı), FD/Satış (firma değeri/satışlar) ve FD/FAVÖK (firma değeri/faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr). Her çarpan için gri iz üstünde mavi bir işaret; 0 çarpanın bu serideki en ucuz günü, 100 en pahalı günü demektir. Sağdaki sayı yüzdelik ve çarpanın bugünkü değeridir. Yüzdelik yalnız eldeki günlerin dağılımından hesaplanır; kartın altındaki not '0 = bu serinin N gününün en ucuzu · 100 = en pahalısı' diye bunu hatırlatır.

Bu sektörde tanımsız satırı

Veri kaynağı bu çarpanı bu hisse için hiç vermiyorsa (örneğin bankalarda PD/EFK, FD/Satış ve FD/FAVÖK) satır boş çubuk yerine bunu yazar. Bu bir eksiklik bildirimidir, sıfır değer değildir.

Tüm pencerede zarar satırı

F/K için hiçbir günde kâr yoksa satır 'tüm pencerede zarar — kâr olmadan bu çarpan tanımsız' yazar; bu, sektör kaynaklı bir eksiklik değil kâr yokluğudur.

Bugün tanımsız satırı

Çarpanın geçmişi var ama bugün hesaplanamıyorsa (örneğin zarar yüzünden F/K) satır bunu söyler; kendi geçmişindeki yeri bu durumda hesaplanmaz.

Bugünkü değer eksi satırı

Bir çarpanın bugünkü değeri eksiyse (örneğin esas faaliyet kârı negatif olan hissede PD/EFK) satır 'bugünkü değer eksi … — çarpanın tabanı negatif, oran anlamsız: ucuz değildir' yazar. Eksi çarpan 'en ucuz' sayılmaz, çubuk çizilmez.

Okuma listesi

Kural tabanlı üç madde, yapay zekâ içermez: ana çarpanın kendi geçmişinin alt, orta ya da üst üçte birinde durduğu, fiyat değişiminin kaynağı ve fiyatın bandın altında, içinde ya da üstünde olduğu. Bant çizilemediyse üçüncü madde çarpanlar arası dağılıma döner.

TMS 29 dipnotu

Hisse sayfasının en altındaki not: enflasyon muhasebesine geçişin kâr ve defter değerinin ölçümünü değiştirdiğini, geçişin iki yanındaki çarpanların doğrudan kıyaslanamayacağını ve kırılma yakınındaki yüzdeliklerin ve bandın bu yüzden oynak görünebileceğini söyler.

Temel Analiz kartı

Temel Analiz sayfasındaki 'Değerleme bandı · kendi geçmişindeki yeri' kartı: her çarpan için aynı yüzdelik çubuğu ve yüzde değeri, altında 'Her çarpan kendi ölçülmüş N günlük geçmişine göre: %0 = en ucuz gün · %100 = en pahalı gün' notu ve bu sayfaya götüren 'Çarpan bandını ve ayrıştırmayı gör →' bağlantısı. Kartta bant ve ayrıştırma yoktur, yalnız yüzdelikler görünür; kart Pro üyelere görünür.

⚠ Dikkat

• Pro üyelik gerektirir (Temel Analiz sayfasındaki Değerleme Bandı kartı da dahil); yapay zekâ yorumu yoktur, tüm cümleler kural tabanlıdır.
• Bant bir hedef fiyat değildir. Geçmiş çarpan dağılımının, her günün kendi temel verisiyle çarpımıdır; çarpanın o düzeye döneceğini varsaymaz ve fiyatın oraya gideceğini söylemez. Fiyatın bandın altında olması ucuzluk, üstünde olması pahalılık kanıtı sayılamaz.
• Zarar döneminde F/K tanımsızdır. O günler yüzdelik hesabına girmez ve grafikte soluk kırmızı bantla işaretlenir; F/K yüzdeliği yalnız kâr yazılan günlerin dağılımından hesaplanır, zarar dönemi uzunsa dağılım daralır.
• Bankalarda PD/EFK, FD/Satış ve FD/FAVÖK veri kaynağından hiç gelmez ve tanımsız görünür. Bu bir arıza değildir.
• Geçmiş beş yıldan kısa olabilir. Yeni halka arz olan hisselerde seri kısadır ve yüzdelik yalnız o kısa serinin dağılımını anlatır; sayfa gerçek gün sayısını yazar, sabit bir süre iddia etmez.
• TMS 29 (enflasyon muhasebesi) geçişi kâr ve defter değerinin ölçüm biçimini değiştirdiği için çarpan serisinde kırılma yaratır. Geçişin iki yanı aynı ölçekle üretilmemiştir; kırılmanın yakınındaki yüzdelikler ve bant bu yüzden oynak görünebilir.
• Ayrıştırma kâr, çarpan ve sermaye etkilerini ayırır ama nedenselliği kanıtlamaz; çarpan etkisi piyasa beklentilerinin, faizin ve muhasebe değişikliklerinin karışımı olabilir.
• Sayfa yatırım tavsiyesi değildir; yalnız ölçülmüş geçmişi gösterir.

İlgili modüller

Temel AnalizHisse PaneliTemettü Merkezi