Reel Getiri

Ne işe yarar

Reel Getiri, tek bir seriyi (BIST 100 kapanışı) dört farklı para biriminden okur: TL'nin kendisi, dolar karşılığı, gram altın karşılığı ve tüketici fiyat endeksinden (TÜFE) arındırılmış reel değeri. Dördü de başlangıcı 100 kabul edip logaritmik ölçekte aynı grafikte çizilir; üstteki dört kutuda her birimin pencere boyunca kaç katına çıktığı ve buna karşılık gelen yıllık bileşik getirisi ayrıca yazılır. Altında iki ölçüm daha var: "Enflasyonu yenenler", üç pencerenin (1 yıl, 3 yıl, 2022 başından beri) her birinde fiyatı tüketici enflasyonundan fazla artan hisselerin payını, hepsi alt alta aynı anda (bölünmesi düzeltilmemiş şüpheli hareketler elenerek) gösterir; "Reel zirveden uzaklık" ise reel serinin kendi koşan zirvesine göre bugün ne kadar geride olduğunu bir alan grafiğiyle çizer. TÜFE'nin son ayı henüz açıklanmadıysa reel serinin kuyruğu son ayların ortalama artışıyla uzatılır; bu günler grafikte kesik çizgiyle ve ayrı bir damgayla işaretlenir. Aynı birim anahtarı (TL, Dolar, Gram altın, Reel) Hisse Paneli'ndeki ve ana sayfadaki fiyat grafiğinin üstünde de bulunur.

Ne zaman açarsın

• BIST 100'ün nominal TL grafiğinin gerçekte ne kazandırdığını, yüksek enflasyon döneminde merak ettiğinde
• Endeksin dolar ya da altın karşısında değer kazanıp kaybetmediğini tek bakışta görmek istediğinde
• Bir hissenin ya da endeksin fiyat grafiğini dolar, gram altın ya da bugünün parasıyla (reel) görmek istediğinde — Hisse Paneli ve ana sayfadaki birim anahtarı
• Bir dönemde hisselerin kaçta kaçının gerçekten enflasyonu geçtiğini, yoksa medyan hissenin geride mi kaldığını öğrenmek istediğinde
• Reel serinin geçmiş zirvesine göre şu an nerede durduğunu, toparlanmanın ne kadar sürdüğünü izlemek istediğinde

Nasıl kullanılır

1. Üstteki dört kutudan her birimin pencere boyunca kaç katına çıktığını ve yıllık karşılığını oku; kutu boşsa o birim için veri kaynağı okunamamış demektir.
2. Ana grafikte dört rengi karşılaştır: TL çizgisi nominal seridir; dolar, gram altın ve reel çizgileri aynı dönemin kur, altın ve enflasyon karşılığını gösterir. Çizgiler arasındaki açıklık, nominal getirinin kur, altın ve enflasyon karşısında ne kadar eridiğini ya da korunduğunu gösterir.
3. Grafiğin sağ ucundaki kesik çizgi varsa o bölüm TÜFE'nin henüz açıklanmadığı, tahminle uzatılmış günlerdir; altındaki damgadan kaç güne yayıldığını gör.
4. "Enflasyonu yenenler" bloğunda üç pencere (1 yıl, 3 yıl, 2022 başından beri) alt alta durur, hepsi aynı anda görünür — seçim yapman gerekmez, gözünle karşılaştırırsın: pay çubuğu ne kadar doluysa o kadar çok hisse tüketici enflasyonunu geçmiş demektir; altındaki satırdan TÜFE, XU100 (BIST 100 endeksi) ve medyan hissenin o pencerede kaç katına çıktığını oku.
5. "Reel zirveden uzaklık" grafiğinde alanın derinliği reel serinin en kötü anını gösterir; sıfıra dokunduğu her nokta yeni bir zirvedir. Kart başlığının yanındaki özet son zirvenin gününü ve son ölçülen seanstaki mesafeyi yazar.
6. Hisse Paneli'nde ya da ana sayfada fiyat grafiğinin üstündeki TL, Dolar, Gram altın ve Reel çiplerinden birine tıkla; TL dışındaki birimde grafik sade bir kapanış çizgisine döner. Reel çipinde geçmiş fiyatlar bugünün parasına çevrilir ('Reel — bugünün parasıyla'), gram altın çipinde fiyat kaç gram altına denk geldiğiyle gösterilir.

Ekranı okuma

Ölçülen pencere

Dört kutunun üstündeki tarih aralığı. Dört birim de AYNI pencerede ölçülür: bir bölen serisi (dolar kuru, ons altın ya da TÜFE) daha kısa kapsıyorsa pencere hepsi için o tarihten başlar, böylece dört çarpan kıyaslanabilir kalır. Pencere kurulamazsa 'Ölçüm penceresi kurulamadı — çarpanlar gösterilmiyor' yazar.

Dört kutu şeridi

'TL bazında', 'Dolar bazında', 'Gram altın bazında' ve 'Reel bazında' kutuları: her birimin pencere başından pencere sonuna çarpanı (× kat) ve buna karşılık gelen yıllık bileşik getirisi. Birim okunamıyorsa kutuda tire görünür.

Ana grafik

'BIST 100 · dört birimde' kartı: TL (açık gri), dolar (mavi), gram altın (kehribar) ve reel (yeşil) serinin başlangıcı 100 kabul edilmiş, logaritmik ölçekli hâli. Her çizginin sağ ucunda birim adı ve toplam çarpanı yazar. Grafiğin altındaki not serilerin nasıl kurulduğunu söyler: reel seri aylık enflasyon değişiminin güne paylaştırılmasıyla, gram altın ons fiyatının dolar kuruyla çevrilmesiyle oluşur.

Tahmin kuyruğu

TÜFE'nin son açıklanan ayından sonraki günler, son üç ayın ortalama aylık artışıyla uzatılır ve YALNIZ reel seride kesik çizgiyle çizilir; TL/dolar/altın serileri TÜFE'ye bağlı olmadığı için bu kesikten etkilenmez.

Veri damgası

Grafik kartının altındaki tek satır: 'TÜFE aa.yyyy itibarıyla' (reel serinin hangi enflasyon ayına kadar gerçek olduğu), varsa 'son N gün tahmin' ve 'fiyat son seans gün.ay.yıl' (fiyat serisinin hangi işlem gününe kadar geldiği). TÜFE ayı hiç bilinmiyorsa damga yerine bunun uyarısı yazılır.

Enflasyonu yenenler

Üç pencerenin (1 yıl, 3 yıl, 2022 başından beri) her biri için, alt alta: fiyatı tüketici enflasyonundan fazla artan hisselerin payı, 'N / M hisse' sayısı ve TÜFE/XU100/medyan hisse çarpanlarıyla birlikte. Pencere içinde günlük %30'u aşan hareket taşıyan (düzeltilmemiş bölünme şüphesi) hisseler hem pay hem payda hesabından çıkarılır; sayıları satırın sonunda 'N bölünme şüphesi' olarak yazar, sıfırsa rozet basılmaz.

Kapsam dışı hisse sayısı

Payda yalnız PENCERENİN TAMAMINDA işlem gören hisselerdir: pencere içinde halka arz olan ya da işlemi durdurulan hisse, kısmi ömrünün çarpanıyla tam pencere enflasyonuna karşı yargılanamaz. Bu hisselerin sayısı satırın sonunda 'N hisse kapsam dışı' olarak yazar; sıfırsa rozet hiç basılmaz. XU100 (BIST 100) ve XU030 (BIST 30) endeksleri hisse sayılmaz.

Reel zirveden uzaklık

Reel serinin, o güne kadarki en yüksek noktasına (koşan zirve) göre yüzde farkı. Sıfır, serinin o gün yeni zirve yaptığı anlamına gelir. Kart başlığının yanında 'reel zirve gün.ay.yıl · gün.ay.yıl itibarıyla −%x' özeti, son zirvenin gününü ve son ölçülen seanstaki mesafeyi yazar.

Birim anahtarı (Hisse Paneli ve ana sayfa)

Fiyat grafiğinin üstündeki TL, Dolar, Gram altın ve Reel çipleri. Açılışta her zaman TL seçilidir; seçim hatırlanmaz. TL dışındaki birimde grafik sade kapanış çizgisine döner ve EMA ve VWAP gibi göstergeler çizilmez (grafiğin altındaki not bunu söyler). Çiplerin altında 'Reel: TÜFE aa.yyyy itibarıyla' damgası ve varsa tahmin günü sayısı yazar. Bir birimin bölen serisi okunamadıysa çip soluk durur; tıklanınca o seri bulunamadığı söylenir.

Boş birim notu

Dolar, altın ya da TÜFE kaynağı okunamadığında ilgili birim grafikte hiç çizilmez ve sebebi ayrı bir satırla yazılır — sıfır ya da düz çizgi olarak gösterilmez.

Okuma

Sayfanın en altındaki üç maddelik özet: nominal ile reel çarpanın farkı ve altın karşısındaki durum, son 3 yılda TÜFE/XU100 ile enflasyonu yenen hisse sayısı, ve reel serinin zirveden uzaklığı. Maddeler kural tabanlıdır — cümle kalıbı sabit, bütün sayılar o anki ölçümden gelir; yapay zekâ yorumu yoktur. Ölçülemeyen madde hiç yazılmaz.

⚠ Dikkat

• Bu sayfa BIST 100 endeksinin bütününü gösterir; tek bir hissenin fiyatını dolar, gram altın ya da bugünün parasıyla görmek için Hisse Paneli'ndeki fiyat grafiğinin birim anahtarını kullan.
• Yapay zekâ yorumu yoktur — bütün sayılar fiyat, döviz kuru ve TÜFE verisinden hesaplanır.
• Reel seri resmî tüketici fiyat endeksini kullanır; kişisel harcama sepetinin enflasyonu bundan farklı olabilir.
• TÜFE'nin son ayı açıklanmadan önceki günler ortalama artışla tahmin edilir; bu tahmin gerçekleşen rakamla açıklandığında düzelir, dondurulmuş bir sayı değildir.
• "Enflasyonu yenenler" ölçümünde pencere içinde günlük %30'u aşan hareket taşıyan hisseler düzeltilmemiş bölünme şüphesiyle hem pay hem payda hesabından elenir; bu hisseler sahte kazanan ya da kaybeden gösterilmesin diyedir.
• "Enflasyonu yenenler" paydası pencerenin tamamında işlem gören hisselerdir; pencere içinde halka arz olan ya da işlemi duran hisseler kapsam dışı bırakılır ve sayıları ekranda yazar. Bu yüzden payda pencereden pencereye değişir — kısa pencerede daha çok, uzun pencerede daha az hisse kapsam içindedir.
• Enflasyonu yenenler hesabı temettüyü içermez; yalnız fiyat getirisi ölçülür.
• Geçmiş getiriler gelecekteki getirilerin göstergesi değildir; sayfa yön ya da beklenti yorumu yapmaz.

İlgili modüller

TL Reel GetiriPiyasa GenişliğiHisse Paneli